Kaptanın Seyir Defterinden - Mümtaz Ünel 

-Faça Yelken-

Faça kelimesi çoğu denizcilik terimi gibi italyancadan gelmedir.
Faccia yazılır ve faça okunur yüz demektir. Rüzgara yüz göstermek anlamında yelkeni rüzgar üstüne doğru tutmak şeklinde yorumlayabiliriz.
1- Eski ahşap teknelerde tramola ( tira-molla yani çek-bırak ) atarken teknenin uzun alt yapısı dümenin fazla kıçta olmaması gibi nedenlerden tekne kolay kolay yeni rotasına kadar dönmezdi.
Bu yüzden tekne dönmeye başladıktan sonra flok-genoa hemen laçka edilmez tekne dönene kadar terslemesi sağlanırdı buna faça flok yada flok göstermek denir.
2- İskeleye yanşırken, rüzgar altından iskeleye yaklaşılır ve rüzgara-iskeleye doğru tam dönülerek teknenin yavaşlıyarak iskeleye tatlı bir hızla yaklaşması sağlanır. Her zaman yeterli manevra alanı yoktur ya hızınız fazladır işte ozaman anayelken ve-veya floğunuzu faça göstererek bir nevi frenliyebilirsiniz.
3- Rüzgarlı bir havada yerinizde durmak yada çok yavaş seyretmek istiyorsunuz, flok faça anayelken ise yarı dolu şeklinde dümenle kontrolü bırakmadan teknenizin istediğiniz hızda kalmasını yada durmayı anayelkenin ıskotası ile oynayarak sağlayabilirsiniz.
4- Birde tekneyi yelkenle tornistan götürmek için yelkenler faça olarak kullanılabilir.

FAÇA FLOK

Fırtınalı yada sert havalarda oluşan dalgalar tekneyi ve içindekileri rahatsız eder. Kuru direk tabir ettiğimiz yelkensiz ve motorla dalgalı denizlerde yapılan seyirde tekne çok sallanır ve dalgaya vuruşu da çok rahatsızlık vericidir. Bu yüzden yapılması gereken fırtına ana yelkeni ve-veya floğunu kullanmaktır. Tekneyi basar ve dalgalara çok daha stabil vurmasını sağlar, yalpayı da minimuma indirir.
Okuduğunuz yazıda sanırım dalga çok ama rüzgar aynı oranda değil daha az ve tekne rotasında belli bir hızda seyretmek istiyor, yani dalgalara karşı bir rotası var ve dalgaya hızlı girmek istemiyor. Bu yüzden trinketi faça kullanarak hızını düşürüyor. Dümeni kaçırmamak ve tekneyi rotada tutmaya dikkat etmek gerekir.

İkiz flokla pupa seyrini ilk Sadun Boro abimizin dünya seyahati kitabında (PUPA YELKEN) okumuştum. Çift gönderle baş ıstralyadan sancak ve iskeleye açılan yelkenlerin iskotaları yekenin hizasına kadar alabandalarda gelir ve makara ile iki taraftan yekeye bağlanır. Tekne bir tarafa dönmek isterse flokların biri boşalır diğeri dolu kalır, dolu olan flok'un iskotası ise yekeyi kendi tarafına çekerek tekneyi dönmesi gereken tarafa döndürür.

 

Mümtaz Ünel'in Önceki Yazıları

Denizlerimiz - Ağustos 2006

Yelkenli Okul Gemileri Yarışı - Eylül 2006

Rüzgara Yazacağım - Kasım 2006